Metropollerde Ölüm Artık Bir Lüks

Tokyo’dan Hong Kong’a kadar dünyanın en yoğun metropollerinde ölüm artık yalnızca duygusal değil, aynı zamanda ekonomik bir meseleye dönüşmüş durumda. Artan cenaze maliyetleri ve mezarlık alanlarının hızla tükenmesi, geleneksel defin uygulamalarını köklü biçimde değiştiriyor. Bu eğilimin son örneklerinden biri Çin’de görüldü. Qazinform Haber Ajansı’nın aktardığına göre, hükümet kremasyon sonrası küllerin konutlarda saklanmasını yasakladı. “Kül daireleri” olarak bilinen bu uygulama, yüksek mezarlık fiyatları ve sınırlı alan nedeniyle ortaya çıkmıştı. Ancak bu tür alternatiflerin yaygınlaşması, defin hizmetlerinin birçok ülkede giderek pahalı ve erişimi zor bir hizmete dönüştüğünü gösteriyor.

Japonya’da cenaze maliyetleri dünya ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor. 2026 verilerine göre ortalama bir cenaze 7 ila 10 bin dolar arasında değişiyor ve vakaların yaklaşık yüzde 99,97’sinde kremasyon tercih ediliyor. Tören organizasyonu, din görevlilerine yapılan ödemeler ve ikram giderleri toplam maliyetin önemli bölümünü oluşturuyor. Son yıllarda büyük ve geleneksel törenlerin oranı yüzde 20’nin altına gerilerken, daha sade “aile cenazeleri” yüzde 57’ye yükseldi. Ancak asıl yüksek maliyet kalemi mezar yeri ve mezar taşında ortaya çıkıyor; özellikle büyük şehirlerde bu rakamlar on binlerce doları bulabiliyor. Ülkede yaşlanan nüfus ve artan ölüm oranları da sektördeki baskıyı artırıyor.

Çin’de ise artan fiyatlar devlet müdahalesini beraberinde getirdi. 2026’da yürürlüğe giren düzenlemelerle yeni açılacak tüm cenaze hizmeti sağlayıcılarının kamuya ait ve kâr amacı gütmeyen yapıda olması zorunlu hale getirildi. Temel hizmetlerde fiyat kontrolü uygulanırken, usulsüzlük yapanlara yüksek para cezaları öngörülüyor. Buna rağmen büyük şehirlerde mezar yerleri 80 ila 100 bin dolara kadar çıkabiliyor. Üstelik defin hakları genellikle kalıcı değil, yaklaşık 20 yıllık sürelerle veriliyor. Bu durum hem maliyetleri artırıyor hem de alternatif yöntemlere yönelimi hızlandırıyor.

Hong Kong’da ise defin maliyetleri küresel ölçekte en yüksek seviyelere ulaşmış durumda. Kamuya ait kolumbaryum nişleri görece uygun fiyatlı olsa da arz son derece sınırlı ve bekleme süreleri yılları buluyor. Özel sektörde ise fiyatlar 25 bin dolardan başlayıp 130 bin doların üzerine çıkabiliyor. Geleneksel toprak mezar neredeyse tamamen terk edilirken, kent dikey defin modeline yönelmiş durumda; çok katlı kolumbaryum yapıları alan tasarrufu sağlamak amacıyla yaygınlaşıyor. Benzer baskılar ABD ve Birleşik Krallık’ta da hissediliyor; ABD’de cenaze ve defin maliyetleri binlerce doları bulurken kremasyon oranı hızla artıyor, Londra’da ise mezarlık alanlarının dolması mezarların yeniden kullanımı tartışmalarını gündeme taşıyor. Singapur’da ise sıkı devlet politikaları sayesinde fiyatlar düşük tutulsa da defin süresi 15 yıl ile sınırlandırılıyor ve ardından kalıntılar genellikle yakılıyor. Öte yandan ABD merkezli bir şirketin, kremasyon küllerini havai fişek gösterisine dönüştüren ve 4 ila 13 bin dolar arasında fiyatlandırılan kişiselleştirilmiş anma hizmeti sunması, ölümün küresel ölçekte yeni ve ticari biçimler kazandığını da ortaya koyuyor.